برای بونلرت، این منظره تنها یک موفقیت زیستمحیطی نیست، بلکه ثمره تغییر نگاه انسان به نگهبانی از زمین است. از سال ۲۰۰۶، سیستمی هوشمند موسوم به SMART در این منطقه به کار گرفته شد؛ روشی که به جای تکیه بر قدرت نظامی، بر دادههای دقیق و اعتمادسازی میان جوامع محلی استوار بود. آناک پاتاناویبول، استاد دانشگاه و از پیشگامان این طرح، سالها تلاش کرد تا محیطبانان بدانند چگونه با ثبت دقیق ردپای شکارچیان و وضعیت جانوران، از وقوع فاجعه پیشگیری کنند.
این گاوهای وحشی که نرهاشان با پوشش بلوطی تیره و مادهها با رنگ قرمزقهوهای شناخته میشوند، اکنون از مرزهای قدیمی فراتر رفته و به زیستگاههایی بازگشتهاند که چهار دهه از آنها غایب بودند. بانتنگها با لکههای سفید روی ساق پا که گویی جورابی به پا دارند، نه تنها نماد بازگشت حیات، بلکه منبع اصلی بقای ببرهای هندوچینی در این اکوسیستم هستند.
امروز بیش از سیصد نفر از اهالی بخشداری رابام، به جای تقابل با جنگل، معیشت خود را با حفاظت از آن پیوند زدهاند. بونلرت که زمانی به ندرت ردپایی از این موجودات میدید، حالا هدایت گردشگرانی را بر عهده دارد که برای تماشای گلههای ۳۰ تا ۴۰ تایی بانتنگ به این منطقه میآیند. میراث سئوب ناخاساتین، محیطبانی که دههها پیش جان خود را در راه حفاظت از این مرز و بوم گذاشت، اکنون در قدمهای استوار این گاوهای وحشی و لبخند آرام مردانی چون بونلرت زنده مانده است.