پزشکان بیمارستان وایولا در نوکوآلوفا، پایتخت تونگا، زود دریافتند که خدمات قلبی مورد نیاز او و دو بیمار دیگر در کشور وجود ندارد. دولت تونگا هزینه را پذیرفت و آنان را به بیمارستانهای PSH در نادی فرستاد. دکتر آنالیزا فاآنونو، متخصص داخلی وایولا، در این سفر همراهشان بود. این سه نفر بخشی از گروه بزرگتری از بیماران تونگایی بودند که در آن روزها در نادی درمان میشدند.
بیمارستان در لگالگا، نزدیک فرودگاه بینالمللی نادی، در دو ساختمان پنجطبقهی بههمپیوسته جا گرفته است. آنجا لیکیلیکی آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی شد و دو استنت در رگهایش گذاشتند. پس از درمان، از دولت برای پرداخت هزینهها و از کادر درمانی فیجی برای مراقبتشان سپاسگزاری کرد.
سیونه آلئاموتوآ تنها بیستوهشت سال دارد و کارگر فصلی است. در قلب او هم رگی بسته پیدا کردند و یک استنت گذاشتند. سخن او کوتاه است: «اگر درد سینه دارید، دستدست نکنید. همان لحظه به بیمارستان بروید.»
سومین نفر، سیو لینو، چهلوپنجساله است، طراح گرافیک است و چاپخانهای کوچک را اداره میکند. او حدود هفت ماه با درد زندگی کرده بود و بعد به بیمارستان رسید. او هم استنت گرفت. فاصلهی میان تجربهی او و لیکیلیکی، که در همان ساعت نخست خود را به بیمارستان رساند، همان چیزی است که این سه مرد میخواهند هموطنانشان ببینند.
این سه سرگذشت بر زمینهی بحرانی جدی از بیماریهای غیرواگیر در تونگا روی میدهند. کشوری جزیرهای با امکانات محدود سالهاست برای درمان قلب به بیرون از مرزهایش چشم دوخته است. تیمهای داوطلب استرالیایی از سال ۱۹۸۶ برای جراحی قلب به وایولا میآیند. تا ماه مه ۲۰۲۳ نیز هیچکس در تونگا ضربانساز تازه دریافت نکرده بود، تا آنکه تیمی از نیوزیلند نخستین کاشتها را در خود کشور انجام داد.
بیمارستان PSH در نادی تاکنون بیش از هزار آنژیوگرافی و استنتگذاری انجام داده و از ساموآ، کیریباتی، وانواتو، نائورو، جزایر سلیمان و پاپوآ گینهی نو هم بیمار میپذیرد. برای تونگا اما امروز شاید سه مرد مهمتر از هر عددی باشند: یک کارگر ساختمانی، یک کارگر فصلی و یک چاپخانهدار. آنها با قلبهایی که دوباره خون در آنها جریان دارد به خانه برمیگردند و حرفشان یکی است: درد سینه را جدی بگیرید.