قلمرو قبیله نگاتی پائوآ از جزایر سرسبز خلیج هراکی تا صخرههای تند کروماندل گسترده است. در این جغرافیا، فرسایش سواحل یا تلاطم امواج پس از طوفان، گاه رازی از گذشته را فاش میکند: یک قلاب ماهیگیری ساخته شده از استخوان یا تبری سنگی که قرنها پیش در خاک خفته است. پیش از این، یابندگان این آثار موظف بودند آنها را به دولت بسپارند، اما اکنون طبق پروتکل جدید، این قبیله است که نخستین خبر را دریافت میکند و درباره نحوه برخورد با این تائونگا یا گنجینههای اصیل تصمیم میگیرد.
این توافقنامه که در ۱۸ مارس ۲۰۲۶ اعلام شد، ریشه در قانون حلوفصل دعاوی سال ۲۰۲۱ دارد. این سند به جای آنکه تنها یک نوشته اداری باشد، حرمت اشیایی را بازمیگرداند که برای مردم مائوری، دارای روح و پیوندی ناگسستنی با پیشینیان هستند. زمانی که این آثار از خاک مرطوب بیرون کشیده میشوند، برای جلوگیری از تخریب سریع، اغلب به مخازن سرد و منجمد موزهها منتقل میگردند؛ اما اکنون این فضای سرد و بیروح، با حضور و نظارت صاحبان اصلی این اشیا تلطیف خواهد شد.
نقش دادگاه زمین مائوری در این میان همچنان به عنوان مرجع نهایی برای صدور حکم مالکیت باقی میماند، اما جایگاه قبیله از یک ناظر دورافتاده به یک امانتدار رسمی تغییر یافته است. این تغییر رویه، به رسمیت شناختن حقی است که از دیرباز در خاک این سرزمین جاری بوده و حالا در کتابهای قانون نیز جای خود را پیدا کرده است.