پژوهشگران انجمن تاریخ طبیعی گالیسیا که سالهاست وجببهوجب این تالاب را زیر نظر دارند، در اواخر مارس خبر از مشاهدهی این گونهی کمیاب دادند. این موجود که با نام علمی Emys orbicularis شناخته میشود، دههها پیش به دلیل توسعهی صنعتی منطقه او پورینیو و ورود گونههای مهاجم، از این زیستگاه رانده شده بود. برای بازگشت او، انسانها ناچار شدند گامبهگام به عقب بازگردند: پاکسازی گیاهان مهاجم، مدیریت تراز آب و بازسازی بسترهای گلی که این جانور برای زمستانخوابی به آنها نیاز دارد.
احیای تالاب در مجاورت یک شهرک صنعتی، آزمونی برای ارادهی محلی بود. محیطبانان و داوطلبان نه تنها با آلودگیهای قدیمی، بلکه با رقبای سرسختی چون لاکپشتهای گوشقرمز آمریکایی و مینکهای مهاجم مقابله کردند تا امنیت را به این خانهی قدیمی بازگردانند.
اهمیت این مشاهده در سرعت کُند طبیعت نهفته است. لاکپشت برکهای حیوانی نیست که به سرعت به تغییرات پاسخ دهد؛ بلوغ او بیش از یک دهه طول میکشد و هر سال تنها تعداد اندکی تخم میگذارد. حضور او در گانداراس د بودینیو نشانهای از پایداری اکوسیستمی است که حالا دوباره میتواند از ساکنان بومی خود میزبانی کند. خالهای زرد روی لاک تیرهی او، که در زیر نور فیلتر شدهی خورشید مانند لکههای نور میدرخشند، گواهی بر این واقعیت است که طبیعت در صورت فراهم شدن اندکی فضا، راه بازگشت را خوب میشناسد.
لاکپشت برکهای با نقشونگارهای زردش، نه یک بازدیدکننده، بلکه ساکن قدیمی است که پس از سالها دوری، دوباره به خانه بازگشته است.
امروز، تالاب دیگر آن فضای متروک و آسیبدیده نیست. با مدیریت مشترک مقامهای منطقهای و انجمنهای علمی، این محدوده به پناهگاهی بدل شده که در آن انسان، صنعت و طبیعت به تعادلی دشوار اما ممکن دست یافتهاند.