تیزشاخ آفریقایی که با نام علمی Oryx dammah شناخته میشود، شاهکار انطباق با سختیهای طبیعت است. بدن این حیوان به گونهای طراحی شده که میتواند دمای درونی خود را تا ۴۶ درجه سانتیگراد بالا ببرد تا با تاخیر در تعریق، رطوبت بدن را حفظ کند. پوشش کاملاً سفید آنها نور سوزان خورشید ساحل را بازمیتاباند و شبکه پیچیدهای از رگهای خونی در صورت، خون جاری به سمت مغز را تا سه درجه خنکتر از بقیه بدن نگه میدارد. این ویژگیهای زیستی به آنها اجازه میدهد تا ده ماه بدون نوشیدن آب و تنها با تکیه بر رطوبت گیاهان زنده بمانند.
پروژه احیای این گونه، که با همکاری دولت چاد و آژانس محیط زیست ابوظبی آغاز شد، بر پایه یک «گله جهانی» بنا گردید. دکتر استیو مونفورت و تیم محققان، بر اساس تنوع ژنتیکی، افرادی را از باغوحشها و مجموعههای خصوصی سراسر جهان انتخاب کردند تا در مرکز «دلیقه» گرد هم آیند. این حیوانات پیش از رهاسازی در وسعت ۷۸ هزار کیلومتری ذخیرهگاه وادی ریمه، مدتی را در قرنطینههای سازگاری گذراندند تا به علوفه و اقلیم محلی خو بگیرند.
حضور تیزشاخها در دشت، فراتر از بازگشت یک نماد زیبایی است؛ آنها «مهندسان اکوسیستم» هستند که با دفع دانهها به جوانهزنی گیاهان و مقابله با بیابانزایی کمک میکنند. اما پایداری این موفقیت مدیون انسانهایی است که در حاشیه این ذخیرهگاه زندگی میکنند. جوامع دامدار محلی اکنون به عنوان نگهبانان دشت عمل میکنند؛ آنها آتشسوزیهای احتمالی را مهار کرده، بیماریهای دامی را گزارش میدهند و مانع از فعالیت شکارچیان غیرمجاز میشوند.
در دسامبر ۲۰۲۳، اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) در گزارشی وضعیت این گونه را از «منقرضشده در طبیعت» به «در معرض خطر» تغییر داد. این جابهجایی در فهرستهای علمی، ثمره ده سال مراقبت انسانی و دقت فنی است. امروز، نهتنها تیزشاخها، بلکه گونههای دیگری همچون غزال ادم و مها نیز در سایه این امنیت به دشتهای ساحل بازمیگردند تا فصلی که با تفنگهای شکاری در دهه هشتاد میلادی بسته شده بود، با تدبیر و صبوری دوباره گشوده شود.