صدها کیلومتر دورتر در جنوب، در ولایت سرخاندریا، مارجونا شادمونوا زیورآلاتی میسازد که فراتر از تزئینات ساده هستند. او با الهام از موتیفهای ملی، قطعاتی برای عروسها و همچنین آویزهای ظریفی برای استفاده روزمره دانشجویان طراحی میکند. مارجونا معتقد است هر قطعه جواهری که از زیر دست او بیرون میآید، تکهای از شناسنامه سرزمینش را در خود دارد. او حتی برای مهمانان بینالمللی، رنگهای پرچم ملی را در نگینها و لعابها مینشاند تا بخشی از روح ازبکستان را در قالبی کوچک و ماندگار ارائه دهد.
این نوزایی در هنر دستی، حاصل نگاهی است که سعیدعزیز ایشانخواجهاف، نایبرئیس بنیاد توسعه هنر و فرهنگ، آن را مدیریت میکند. او فضای «گذر صنعتگران» را با این هدف بنا کرده است که استادکاران قدیمی و نسل جوان در کنار یکدیگر بنشینند و رموز سفالگری، ملیلهدوزی و حکاکی را با هم شریک شوند. در اینجا، معماری اصیل خشتی با کارگاههای مدرن پیوند خورده است تا اصالت بنا در کنار پویایی هنر حفظ شود.
تلاش برای احیای این سنتها، ریشه در تغییرات ساختاری دارد که از سالهای پس از استقلال آغاز شد. پس از انحلال تعاونیهای دولتی دوران شوروی، کارگاههای مستقل به تدریج هویت خود را بازیافتند. امروزه حمایتهای دولتی، از جمله معافیتهای مالیاتی که از سال ۲۰۱۷ به اجرا درآمده، به هنرمندانی مانند شادمونوا اجازه داده است تا بدون دغدغههای مالی معمول، بر ظرافتهای هنری خود تمرکز کنند.
در شهرهایی مانند تاشکند، قوقند و نکوس، خانوادههایی که نسلدرنسل به حرفهای اشتغال داشتهاند، اکنون درهای کارگاههای خود را به روی گردشگران و پژوهشگران باز کردهاند. از لعابهای آبیرنگ سفالهای ریشتان که از گیاهان بیابانی تهیه میشود تا پارچههای اطلس مارگیلان، همه نشاندهنده بازگشت به شیوههایی است که قرنها در مسیر جاده ابریشم صیقل یافتهاند. آنچه در این کارگاهها رخ میدهد، تنها بازتولید اشیاء نیست، بلکه تلاشی صبورانه برای تعریف دوباره معنای اصالت در دنیایی است که با سرعت به سمت یکشکلی حرکت میکند.