تیم تحقیق، تحت هدایت دانشمندانی که در منطقه آلتو مایو فعالیت میکنند، این جونده کوچک را در منطقهای کشف کردند که میان ۵۷۰ تا ۲,۲۳۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. این موجود که به گروه بسیار کمیاب و کمتر مطالعهشدهی Daptomys تعلق دارد، پیوندی نزدیک با گونهای دیگر دارد که پیشتر در نزدیکی ویرانههای ماچو پیچو شناسایی شده بود. برخلاف موشهای معمولی، این جانداران برای زندگی در حاشیه نهرها تکامل یافتهاند؛ جایی که جریان تند آب، شکار و بقا را به مهارتی ظریف بدل میکند.
ظرافت این جاندار در جزئیات بدن او نهفته است. گوشهای کوچک او برای کاهش اصطکاک در آب منقبض شدهاند و پوشش زیرین موهایش چنان متراکم و ضدآب است که لایهای از هوا را برای گرم ماندن در خود حبس میکند. اما شاید خیرهکنندهترین ویژگی او، پرزهای زبر و سختی باشد که لبهی پنجههایش را پوشانده است؛ ابزاری طبیعی که مکانیسمی شبیه به پاهای پرهدار ایجاد میکند تا او بتواند در میان جریانهای تند کوهستانی با تسلط شنا کند.
کشف این گونه، تنها یک ثبت علمی ساده نیست، بلکه گواهی بر غنای سرزمینی است که جامعه بومی آواجون دههها در حفاظت از آن کوشیدهاند. سبیلهای حساس این موش نیمهآبزی به اعصاب ویژهای مجهز است که کوچکترین ارتعاش ناشی از حرکت خرچنگها یا لارو حشرات را در عمق آب حس میکند. این دقت در طراحی طبیعت، به او اجازه میدهد تا در تاریکی شب، نبض رودخانه را بخواند.
حفاظت از این زیستگاه اکنون معنایی فراتر از حفظ یک نام در فهرستهای زیستشناسی یافته است. توافقهای حفاظتی با خانوادههای محلی برای کشت قهوه در سایه، به جای جنگلزدایی، محیطی امن را برای این ساکنان کوچک فراهم کرده است. در دنیایی که مدام از دست رفتنها سخن میگوییم، بقای این جونده در میان مه آند، یادآور پایداری بیصدای حیات در گوشههای نادیده جهان است.