گربه آندی، Leopardus jacobita، تهدیدشده‌ترین گربه‌سان قاره آمریکاست. یک طبیعت‌شناس در سال ۱۸۹۱ آن را در این منطقه مستند کرد و سپس رد آن گم شد. تأیید عکاسانه تنها در ۲۰۱۴ به دست آمد، در واله نوادو — پس از فاصله‌ای ۱۲۳ ساله. در ۲۰۲۲ کوهنوردان در پلوتون لا گلوریا یک جفت بالغ را همراه دو توله دیدند. ناظران این حیوان را در ساعات غروب تشخیص می‌دهند، از روی دمی بلند و پرپشت که پایین نگه داشته می‌شود و روی سنگ نقش وزنه تعادل را دارد.

کمیابی، مسئله اصلی پژوهش است. مطالعات منتشرشده نشان می‌دهند که گاهی هزاران شب-دوربین لازم است تا یک ثبت قطعی به دست آید. به همین دلیل آرایه‌های کوچک محلی که مرتب سرویس می‌شوند، داده‌ای تولید می‌کنند که بررسی‌های بزرگ و یک‌باره از دست می‌دهند.

یافته گروه ساده اما مهم است: دره‌های کم‌ارتفاع مانند لاس آرناس برای این گربه اهمیت دارند، نه فقط قله‌ها. دره‌ها راهروی زیستی‌اند و از انزوای ژنتیکی جلوگیری می‌کنند. آن‌ها همچنین پوشش گیاهی تالابی دارند که ویسکاچا را تغذیه می‌کند — شکار اصلی گربه، که در مطالعات رژیم غذایی بیش از ۹۰ درصد زیست‌توده مصرف‌شده را تشکیل می‌دهد.

این داده‌ها اکنون پشتوانه یک پرونده اداری‌اند. طرح ایجاد منطقه حفاظتی چندمنظوره ۴۳٬۲۶۰ هکتاری در دره اولیوارس-کولورادو در مارس ۲۰۲۶ از دیوان محاسبات پس گرفته شد و در ماه مه دوباره ارائه شد. در همان حوضه‌ها، معدن رقیب اصلی کاربری زمین است: لوس برونسس متعلق به انگلو امریکن و بخش آندینای کودلکو در همان بخش از کوهستان بالای سانتیاگو فعال‌اند، روی زمینی که یخچال‌های سنگی و خاک دائم‌یخ‌زده دارد. آبی که از این حوضه‌ها سرازیر می‌شود به رودخانه مایپو می‌رسد و بیشتر آب آشامیدنی سانتیاگو را تأمین می‌کند.

کار داوطلبان به دوربین‌ها ختم نمی‌شود. آن‌ها با نمایشگرهای آموزشی به شکل گربه به میان مردم می‌روند. رودریگو ویلالوبوس، دامپزشک و مدیر سازمان «در جست‌وجوی گربه‌های وحشی آندی»، آموزش می‌دهد. نیکولاس لاگوس اتحاد گربه آندی را برای شیلی هماهنگ می‌کند. و کارزار شهروندی «ما تونپوگاتو را می‌خواهیم» به رهبری پیلار دلپیانو هفت سال است ادامه دارد.

یک گونه که علم آن را بیش از یک قرن تقریباً فقط از پوست‌های موزه‌ای می‌شناخت، حالا در دره‌ای نزدیک پایتخت شیلی، هر چند ماه یک‌بار، جلوی لنزی می‌ایستد که هفت نفر آن را با دست بالا برده‌اند.