دکتر ویراکون، که به عنوان سرپرست بخش گلسنگها در موزه تاریخ طبیعی لندن فعالیت میکند، برای بازخوانی کتاب طبیعت به زادگاهش بازگشته است. او و تیم پژوهشیاش در جستوجوی گونههایی هستند که برخلاف فیلها یا پلنگها، شکوه خود را در ابعاد کوچک پنهان کردهاند. در این سفر علمی، آنها موفق به شناسایی ۲۳ گونه جدید از گلسنگها، ۱۲ گونه قورباغه، ۴ گونه مار و ۲ گونه مارمولک شدند که تا پیش از این هرگز در دفاتر رسمی علم ثبت نشده بودند.
یکی از یافتههای کلیدی، گلسنگ Polymeridium fernandoi است که بر پوست درختان در پستترین و غنیترین لایههای جنگل سینهاریجا میروید. این موجودات ظریف، که مستقیماً آب و مواد معدنی را از اتمسفر جذب میکنند، همچون نگهبانانی خاموش، سلامت هوای جزیره را پایش میکنند. هر کشف جدید، در واقع یافتن تکهای از یک پازل باستانی است که از قرن نوزدهم، زمانی که گیاهشناسان اروپایی نخستین بار در این جزیره قدم گذاشتند، ناتمام مانده بود.
در نزدیکی محل نخستین کشت چای در سال ۱۸۶۷، پژوهشگران به گونهای از وزغهای بوتهای برخوردند که اکنون با نام وزغ بوتهای دیلما شناخته میشود. این موجودات کوچک ویژگی عجیبی دارند؛ آنها مرحله نوزادی در آب را حذف کرده و مستقیماً از تخم به شکل قورباغههایی کامل اما مینیاتوری خارج میشوند. این انطباق شگفتانگیز، پاسخی به ضرورت بقا در جنگلهایی است که هر وجب آن برای زندگی در رقابت است.
تمرکز ما بر گونههایی است که شاید برای عموم جذابیت بصری بزرگی نداشته باشند، اما ستونهای پنهان اکوسیستم ما هستند.
تلاش ویراکون تنها یک جستوجوی آکادمیک نیست؛ او با انتشار نخستین کتاب جامع درباره گلسنگهای سریلانکا، مسیری را برای حفاظت از موجوداتی گشوده است که به دلیل نبود دادههای علمی، دههها از اولویتهای حفاظتی خارج مانده بودند. در دنیایی که مدام به سمت بزرگی و هیاهو میرود، دقت او در تماشای یک لکه کوچک بر پوست درختی در سینهاریجا، یادآور ارزش حیات در خردترین اشکال آن است.