مولوت الیاوشوک، دانشیار گروه باستانشناسی دانشگاه کارابوک، کیفیت کار را با زئوگما مقایسه میکند — نامی که در باستانشناسی آناتولی وزن دارد. مهمت نوری ارسوی، وزیر فرهنگ و گردشگری، خبر کشف را اعلام کرد: حدود ۱۰۵ متر مربع موزاییک کف با ترکیب هندسی، در وضعیت خوب، متعلق به قرن چهارم میلادی. کار ادامه دارد.
در همان فصل، چیز دیگری هم از خاک درآمد: سری تراشیدهشده از اروس، خدای عشق، از پاستوفوریون باسیلیکا — اتاقی که در آن مقدمات مراسم آیینی فراهم میشد. تاریخ آن به نیمه دوم قرن دوم میلادی بازمیگردد، حدود سالهای ۱۵۰ تا ۱۶۰. همان دورهای که نخستین مرحله ساخت باسیلیکا انجام شد. سر خدای عشق یونانی و اتاق آمادهسازی مسیحی، در یک بنا، با فاصله چند قرن.
این فاصله، تاریخ خود شهر است. تغییرات معماری بعدی نشان میدهند که پومپیوپولیس مسیحی شد و تا قرن پنجم مقر اسقفی گشت. نام اسقفان آن در فهرستهای حضور شوراهای کلیسا ثبت شده است.
شهر نام خود را از پومپه کبیر دارد، سردار رومی که پس از شکست میتریدات ششم پونتوس، در سالهای ۶۴ تا ۶۳ پیش از میلاد آسیای صغیر را سازماندهی کرد و این شهر را بنیاد نهاد. سکههای پومپیوپولیس سالشمار خود را از همان بنیانگذاری میشمارند. شهر متروپلیس ایالت رومی پافلاگونیا شد — منطقهای که رومیان آن را بیشتر به چوب، شمشاد و اسب میشناختند تا به شهرهای بزرگ. شاید به همین دلیل شهری در این ابعاد، اینجا، توجه برمیانگیزد.
ویرانهها روی تپهای به نام زنبیلیتپه و پیرامون آن قرار دارند، در دره گوکایرماک، حدود چهل کیلومتر شرق مرکز کاستامونو. حفاری منظم از ۲۰۰۶ آغاز شد، با تیمی ترکی-آلمانی که لطیفه سومرر راه انداخت؛ فصل امسال تقریباً بیستمین فصل است. شبکه خیابانهای دوره رومی، بخشهایی از مجموعه ویلا و یک گورستان پیشتر آشکار شدهاند، و مجسمههای مرمرین پرترهای که از آن بیرون آمد اکنون در موزه باستانشناسی کاستامونو نگهداری میشود.
مردم محل پومپیوپولیس را «افسوس دریای سیاه» مینامند. اما تاشکوپرو در سراسر ترکیه به چیز دیگری شناخته میشود: سیر. سیر تاشکوپرو نشان جغرافیایی ثبتشده دارد و صادرات اصلی این بخش است. حفاری، تقریباً تنها چیز دیگری است که غریبهها را به این شهر میکشاند.