این لحظه ناگهانی نبود. ییتس و خانوادهاش حدود چهار سال این ساحل را گشته بودند. شنیده بودند که پیشتر در همین منطقه ردپا و استخوان موآ پیدا شده است. او استخوان را از روی بافتش شناخت. سطحش متخلخل بود و با چوبی که آب آورده بود فرق داشت. ساییدگیاش هم به استخوان دامهایی که گاه در ساحل پیدا میشوند نمیخورد. کارشناسان موزهٔ کانتربری جنوبی تأیید کردند که استخوانها از موآ هستند.
آن روز آغاز کار بود. پیدا کردن در پیادهرویهای بعدی هم ادامه یافت و خانواده تا امروز حدود نیم سطل استخوان جمع کرده است. بعضی از تکهها بزرگ و سالماند و ییتس انتظارش را نداشت. شستوشو کار همهٔ خانواده است. در جلسههای یکساعته، فقط با آب ساده، استخوانها را همانطور میشویند که موجها در ساحل میشستند. تا آن وقت، استخوانهای پرندهای که پیش از رسیدن هر انسانی به این جزایر زندگی میکرد، در ظرفهای آب کنار سینک آشپزخانه ماندهاند.
تاریخ این استخوانها بسیار دورتر از تاریخ انسان در این سرزمین است. فیلیپ هاو، مدیر موزه، میگوید این محل احتمالاً به ۷۵ تا ۱۲۰ هزار سال پیش برمیگردد، یعنی اواخر پلیستوسن. مهاجران پلینزیایی حدود سال ۱۳۰۰ میلادی به نیوزیلند رسیدند. به تخمین یک پژوهش در سال ۲۰۱۴، موآها حدود ۱۵۰ سال بعد از رسیدن انسان از میان رفتند.
روشنترین نمونهها به موزه میروند. از روی تکهای از استخوان پا، مدلی دیجیتال و به اندازهٔ واقعی ساخته میشود تا بازدیدکنندگان ببینند این پرنده چه قامتی داشت. داستان شناخت موآ هم با یک تکه استخوان آغاز شد. در سال ۱۸۳۹، کالبدشناس بریتانیایی ریچارد اوون در لندن از روی تنها یک تکه استخوان ران نتیجه گرفت که روزگاری پرندهای بزرگ و منقرضشده در نیوزیلند زندگی میکرده است.
خانواده شاید چند استخوان بزرگتر را نگه دارد تا کنار هم بگذارد. ریزهها در شیشههای نمونه به کودکستان و مدرسهٔ دختر ییتس میروند. آنجا بچهها میتوانند چیزی را در دست بگیرند که دهها هزار سال زیر خاک بوده است.
این دومین بار در چند سال اخیر است که ساحلهای این ناحیه چنین چیزی را بیرون میدهند. در سال ۲۰۲۲، در پاریورا در همان نزدیکی، نخستین ردپاهای موآ در کانتربری پیدا شد. بعدها نسخههای سهبعدی آنها را در زمین بازی کودکان در کارولین بِی کار گذاشتند. دیرینشناس، دکتر همیش کمبل، مطمئن است که یافتههای بیشتری در راه است.
«خیلی از مردم نمیدانند روی چه چیزی راه میروند.»