زلزله ساعت ۲۳:۱۱ شب رخ داد. کانونش در ایغیل بود، دهستانی روستایی حدود هفتاد کیلومتر در جنوب غربی مراکش، و بزرگیاش به ۶٫۸ تا ۶٫۹ ریشتر رسید. طبق آمار رسمی ۲۹۶۰ نفر جان باختند و دهها هزار خانه در کوهستان فرو ریخت. از زمان زلزلهی آگادیر در ۱۹۶۰، که حدود دوازده هزار نفر را کشت، مراکش چنین سوگی به خود ندیده بود.
ناجی نزدیک به بیستوپنج سال است که در اطلس بلند و جنوب مراکش کار میکند. در پاریس معماری خوانده، دکترای مردمشناسی دارد و از ۲۰۰۸ در تیزنیت زندگی میکند. در این سالها کوشیده است ساختن با سنگ و چینه را، که کمکم به دست فراموشی سپرده میشد، دوباره زنده کند. به سفارش وزارت کشور دو انبار غلهی جمعی، یا ایگودار، را در امتودی مرمت کرد و قصر آسا را بازسازی کرد. در همین کارگاهها به بنّاهای محلی و کارگران ساده ساختن با خاک و سنگ را آموخت. همین کارها نامش را به فهرست نهایی جایزهی معماری آقاخان رساند.
پس از زلزله، دانشی که او سالها گردآوری کرده بود ناگهان کاربردی فوری پیدا کرد. ناجی از آن زمان در بازسازی چند روستا و یک مدرسه در منطقهی مراکش شرکت داشته است. به گفتهی خودش، آنچه در این درهها انجام میدهد «فقط بازسازی نیست، بلکه حفظ یک بافت اجتماعی و دانشی جمعی است» که باید از آن محافظت کرد.
آنچه در خطر بود فقط خانهها نبود. در درهی نفیس، زلزله بخشی از گنبدها و ستونهای مسجد جامع تینمل را فرو ریخت. این بنای قرن دوازدهمی از دورهی موحدون، در میانهی یک مرمت هجدهماهه بود و پانزده نفر از اهالی تینمل در همان شب جان باختند. حالا کارگران آجرهای اصلی و قطعات تزئینی مسجد را از میان آوار جدا و نگهداری میکنند تا دوباره در همان بنا به کار روند.
ناجی همین ماه در پاریس جایزهی بزرگ مؤسسهی جهان عرب را برای «مرکز تفسیر میراث تیزنیت» دریافت کرد. این ساختمان را درون باروهای شهر، که از ۱۸۱۰ برجا ماندهاند، تماماً با چینه ساخته و در آن از چوب و سنگ نیز بهره گرفته است. سقفهایش تاتاوی است، سقفی سنتی از نی و شاخههای درهمبافته.
او در تیزنیت و در درهی اوریکا، با همان خاک و همان دانش، دو کار متفاوت را پیش میبرد. در یکی گذشته را نگاه میدارد و در دیگری برای خانوادههایی که خانهشان را از دست دادهاند سرپناه میسازد.