گاوماهی دانوب، Romanogobio uranoscopus، ماهی ظریفی است که با شرایط نامساعد کنار نمیآید. آلودگی، بستر گِلآلود، جریان راکد — هیچکدام را تحمل نمیکند. به همین دلیل زیستشناسان آن را گونهی شاخص مینامند: حضورش خبر از کیفیت آب و سلامت بستر میدهد. از رود اِین، که تخریب زیستگاه آن را بیرون رانده بود، بیش از یک قرن نشانی نداشت.
چند سال پیش نخستین بار دوباره پیدا شد، حدود سیزده کیلومتر پاییندست، نزدیک سد اِرینگ-فراونشتاین. یافتهی تازه نزدیک زیمباخ معنای دیگری دارد: گونه احتمالاً در حال بازپسگیری قلمرو از دست رفته است.
این کشف بخشی از پروژهی مشترک دانشگاه فنی مونیخ و شرکت برقآبی VERBUND است که بررسی میکند گذرگاههای طبیعیشکل چه اثری بر جمعیت ماهیان و بومشناسی رود میگذارند. تیم پژوهشی دوازده گذرگاه را بررسی کرد و نزدیک به ۳۸٬۰۰۰ ماهی از ۳۶ گونه را ثبت کرد. کار میدانی از ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ ادامه داشت و بیش از ۲٬۱۰۰ بررسی جداگانه را در بر گرفت.
ناگل دیدن صدها هزار ماهی در جریان این پژوهش را «تجربهای واقعاً ویژه و چیزی که هرگز انتظارش را نداشتم» توصیف کرد.
نیروگاه براوناو-زیمباخ میان ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۴ ساخته شد و بر مرز آلمان و اتریش نشسته است. کانال فرعی آن در دهم ژوئیهی ۲۰۲۴ نخستین بار آبگیری شد و در پایان همان تابستان رسماً گشایش یافت. چیزی که هفت دهه پیش راه ماهی را بست، اکنون کنارش گذرگاهی دارد که شبیه رود واقعی رفتار میکند: میپیچد، کمعمق میشود، شن مینشاند.
گاوماهی دانوب روی همین بسترهای شنی کمعمق تخمریزی میکند. مادهها تخمها را در جریان آب رها میکنند، و دورهی تخمریزی حدود پانزده هفته از بهار تا تابستان کشیده میشود. بدون شن، بدون جریان، هیچ نسل تازهای نیست.
پاییندست همین رود از فوریهی ۱۹۷۶ در فهرست رامسر تالابهای با اهمیت بینالمللی است و از ۱۹۷۹ عنوان ذخیرهگاه اروپایی اِین سفلی را دارد — نزدیک ۵٬۵۰۰ هکتار در دو سوی مرز. اِین خود از نزدیکی گردنهی مالویا در انگادین سوئیس سرچشمه میگیرد و پس از حدود ۵۱۷ کیلومتر در پاساو به دانوب میپیوندد. در مسیر باواریایی و مرزیاش بیستویک نیروگاه برقآبی کار میکنند.
نام گونه، uranoscopus، در یونانی یعنی «آسماننگر» — اشاره به چشمهایی که بالای سر ماهی نشستهاند و رو به بالا نگاه میکنند. صد سال آن چشمها در این بخش از رود دیده نشده بودند.